نیمه دانستن و ندانستن

 

یک ضرب المثل آلمانی می گوید:

Halbwissen ist manchmal gefährlicher als Unwissen.

گاهی نیمه دانستن از هیچ ندانستن خطرناکتر است.

به این موضوع پیشتر هم در مقاله  اثر دانینگ – کروگر Dunning – Kruger effect به گونه دیگری و بطور ضمنی اشاره کرده بودم.

ناکافی دانستن گاهی می تواند بمراتب از هیچ ندانستن باشد زیرا که مردمان به پشتیبانی بر بخشی که می دانند دست به کارهایی می زنند که از آن هیچ نمی دانند و خسران زیاد می بینند، در حالیکه آگاهان به ناآگاهی های خویش گاهی می توانند که با کمک گرفتن از دیگران و تامل در نظرات ایشان و پذیرش آرای آنها خود را به مقصد برسانند.

ابن یمین شاعر خراسانی سده هفتم یعنی بسیار پیشتر از دانینگ و کروگر در سروده زیبای زیر نیز به گونه دیگری به آن اشاره کرده است:

آن کس که بداند و نداند که بداند                 بیدار کنیدش که بسی خفته نماند

آن کس که نداند و بداند که نداند               لنگان خرک خویش به منزل برساند

آن کس که نداند و نداند که نداند                  در جهل مرکب ابدالدهر بماند